İşçi Derneği
Mimarhayrettin Mh. Bostan Sk. No:6/42, Beyazıt-Fatih,İstanbul
İşçi Derneği Danışma Hattı: 0 850 255 0 250

İHBAR TAZMİNATI

ihbar tazminatı ve ihbar tazminatının şartları konusu önemli bir konudur. ihbar tazminatı iş sözleşmesinin, iş kanununda belirtilen sürelere uyulmaksızın feshedilmesi halinde sözleşmeyi fesheden tarafından,  kanunda belirtilen süreye ilişkin ücret tutarınca karşı tarafa ödemek zorunda olduğu tazminattır.İhbar tazminatı, ihbar sürelerine uyulmadan yapılan feshe yani usulsüz feshe maruz kalan işçi veya işverenin hiçbir zararı olamasa dahi almaya hak kazandığı bir tazminattır.

ihbar tazminatı ve ihbar tazminatının şartları ile belirsiz süreli hizmet sözleşmelerini sürdürmek istemeyen tarafa tanınacak,  sözleşmeyi, nedensiz ve tek yanlı sona erdirme imkânının kullanılması sonucu, karşı tarafa zarar verilmemesi veya tarafların menfaatlerinin korunması amaçlanmıştır. Bu nedenle feshin bildirildiği anda değiş, belirli bir sürenin geçmesi soncunda ortadan kalkacağı kabul edilmiştir.

 

İHBAR TAZMİNATININ ŞARTLARI

  1. Belirsiz süreli bir iş sözleşmesi taraflarca bildirim süresi verilmeksizin veya eksik verilerek feshedilmiş olması,
  2. Peşin ödemeyle fesihte bildirim sürelerine ilişkin ücret ödenmemiş veya eksik ödenmişse olması,

ihbar tazminatı ve ihbar tazminatının şartları na uyulmaması usulsüz fesihi ortaya çıkar. İş sözleşmelerinin sona erdirilmesinde fesih bildiriminde bulunma zorunluluğu hem işçi hem de işveren için öngörülmüştür. Bu zorunluluğu yerine getirmeyen işveren gibi işçi içinde usulsüz fesih ortaya çıkmaktadır. Bu durumda ihbar tazminatı alamaz.

Usulsüz fesih de aynen usulüne uygun bir fesih bildirimi gibi iş akdini sona erdirir. Fakat bu takdirde usulsüz feshe maruz kalan işçi veya işveren karşı taraftan ihbar tazminatı ve koşulları varsa maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Yine koşulları varsa işçi işverenden kıdem tazminatı da isteyebilir.

FESİH BİLDİRİM SÜRELERİ

İş akdinin sona ermesi için geçmesi gereken bildirim süreleri içinde, işverenin yeni bir işçi, işçinin de başka bir iş bulması ve gerekli diğer tedbirlerin alınması olanağı sağlanmıştır. Eğer sözleşmenin feshini işçi bildiriyorsa, işveren bildirim süresi sonunda işçinin işten ayrılacağını öğrenmiş olur ve ona göre tedbir alır. Ayrılacak işçi yerine yeni işçi arar veya bir sipariş alıyorsa işçinin ayrılacağını dikkate alarak işin teslim süresini müşterisine ona göre bildirir.

ihbar tazminatı ve ihbar tazminatının şartları uyulmaması durumlarında Bu fesihlerde, hem işçi hem de işveren tarafının uyması gereken ihbar süreleri, işçinin kıdemi esas alınmak suretiyle belirlenmiştir. İşçinin kıdemi arttıkça fesih bildirim sürelerinin uzaması kabul edilmiştir.

Bu süreler;

  1. 6 aydan az çalışmış olan işçi için karşı tarafa bildirim süresi iş sözleşmesinin feshinden 2 hafta önce,
  2. 6 ay ile 1.5 yıl arasında çalışmış olan işçi için karşı tarafa bildirim süresi iş sözleşmesinin feshinden 4 hafta önce,
  3. 5 yıl ile 3 yıl arasında çalışmış olan işçi için karşı tarafa bildirim süresi iş sözleşmesinin feshinden 6 hafta önce,
  4. Çalışması 3 yıldan fazla olan işçi için karşı tarafa bildirim süresi iş sözleşmesinin feshinden 8 hafta önce yapılmalıdır.

Ayrıca tarafların anlaşmaları halinde bildirim süresinin geçmesi beklenmeksizin iş sözleşmesi sonlandırılabilir.

 

İHBAR TAZMİNATI MİKTARI

ihbar tazminatı miktarı bildirim süresine ait ücret olarak belirlenmiştir.Bu süreler;

  1. 6 aydan az çalışmış olan işçi için karşı tarafa bildirim süresi iş sözleşmesinin feshinden 2 hafta önce,
  2. 6 ay ile 1.5 yıl arasında çalışmış olan işçi için karşı tarafa bildirim süresi iş sözleşmesinin feshinden 4 hafta önce,
  3. 5 yıl ile 3 yıl arasında çalışmış olan işçi için karşı tarafa bildirim süresi iş sözleşmesinin feshinden 6 hafta önce,
  4. Çalışması 3 yıldan fazla olan işçi için karşı tarafa bildirim süresi iş sözleşmesinin feshinden 8 hafta önce yapılmalıdır.

İş kanununda belirtilen ihbar tazminatının miktarı, yukarıda belirtilen bildirim sürelerine ilişkin ücret olarak belirtilmiştir.

ihbar tazminatı ve ihbar tazminatının şartları uyulmadan fesih yapılmış ise ihbar tazminatı miktarı hesaplanmasında çıplak ücrete ek olarak, işçiye sağlanmış olan para ve parayla ölçülmesi mümkün olan hizmet sözleşmesinden veya toplu sözleşmeden yahut kanundan doğan menfaatler göz önünde bulundurulur.ihbar tazminatı ve ihbar tazminatının şartları na uyulmaması durumunda Yargıtay, iş karşılığında nakdi veya ayni olarak yapılan ve arızi olmayan her türlü ödemeler ile prim veya yıllık ikramiyeler, ihbar tazminatının hesabında esas allına giydirilmiş brüt günlük ücrete dâhil olduğunu kabul etmiştir.Ücret dışında kalan parasal hakların bir yılda yapılan ödemeler toplamının 365’e bölünmesi suretiyle bir günlük ücrete eklenmesi gereken tutar belirlenir.

 

İHBAR TAZMİNATI HESAPLAMA

ihbar tazminatı miktarı hesaplanırken, fesih bildirim süresinin her haftası yedi gün olarak alınacaktır. Toplam gün sayısı ile son brüt giydirilmiş günlük ücret çarpılacaktır. Bulunan bu kazanç üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi kesilecektir.

Örnek: Aylık Brüt kazancı 2.100,00 TL olan Bay A’nın 6 yılı aşkın bir süredir B Anonim Şirketin de çalışmıştır. İhbar tazminatına hak kazanacak şekilde işten ayrıldığını düşünürsek Bay A’nın alacağı ihbar tazminatı şu şekilde hesaplanır:

Bay A altı yıldır çalıştığı için bildirim süresi 8 haftadır. Her haftayı 7 gün olarak sayacağımızdan Bay A 8*7= 56 günlük ihbar tazminatına hak kazanmıştır.Bay A’nın 30 günlük Brüt ücreti 2.100,00 TL iken 2.100,00/30= 70 TL’lik günlük ücreti vardır. Bay A’nın 56 günlük ihbar tazminatı olduğundan 56*70=3.920,00 TL’dir. Daha sonra bu ücretten gelir vergisi ve damga vergisi düşülür.

KİMLER İHBAR TAZMİNATI ALABİLİR

ihbar tazminatı ve ihbar tazminatının şartları na uyulmaması durumunda kimler ihbar tazminatı alabilir sorusuna cevap işçi ve ya işveren şartlar sağlandığı taktirde ihbar tazminatı almaya hak kazanırlar. Bu şartlar ihbar tazminatı şartları konusunda değinmiştik yine de aşağıya tekrar yazıyorum.

  1. Belirsiz süreli bir iş sözleşmesi taraflarca bildirim süresi verilmeksizin veya eksik verilerek feshedilmiş olması,
  2. Peşin ödemeyle fesihte bildirim sürelerine ilişkin ücret ödenmemiş veya eksik ödenmişse olması,

Bu durumlarda usulsüz fesih ortaya çıkar. İş sözleşmelerinin sona erdirilmesinde fesih bildiriminde bulunma zorunluluğu hem işçi hem de işveren için öngörülmüştür. Bu zorunluluğu yerine getirmeyen işveren gibi işçi içinde usulsüz fesih ortaya çıkmaktadır.Usulsüz fesih de aynen usulüne uygun bir fesih bildirimi gibi iş akdini sona erdirir. Fakat bu takdirde usulsüz feshe maruz kalan işçi veya işveren karşı taraftan ihbar tazminatı ve koşulları varsa maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Yine koşulları varsa işçi işverenden kıdem tazminatı da isteyebilir.

kimler ihbar tazminatı alabilir sorusuna bir diğer cevap çalışan ve işverenler tarafından çok bilinmese de 1 gün dahi çalışan veya işçi çalıştıran, o 1 gün sonunda işten işçiyi çıkartırsa veya işçi ayrılıp çalışmam diyorsa 2 haftaya kadar ihbar öneli ödemek zorundadır. Çalışma hayatımızda bu derece önemli bir yer tutan bu konu pekte bilinmiyor veya bilinse dahi uygulanmıyor.

 

İHBAR TAZMİNATI ZAMANAŞIMI

ihbar tazminatı ve ihbar tazminatının şartları eğer çiğnenmiş ise Usulsüz feshe maruz kalan tarafın zararı bildirim sürelerine ilişkin tutarın altında olsa, hatta işçi daha yüksek ücretle yeni bir iş bulması durumunda olduğu gibi bu fesih nedeniyle hiçbir zararı olmasa bile bu tazminatı isteyebilir.Yasa ihbar tazminatını kesin ve götürü bir miktar olarak belirlediğinden bu tazminatı elde edebilmek için zararın ispatlanmasına gerek yoktur. Sadece bildirim koşuluna uyulmadan iş akdinin feshedildiğinin ispatı yeterlidir. kimler ihbar tazminatı alabilir bir cevap da aşağıdaki zamanaşımı süresini geçirmeyen alabilir.

                4857 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

“Zamanaşımı süresi

EK MADDE 3- İş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursa olsun, yıllık izin ücreti ve aşağıda belirtilen tazminatların zamanaşımı süresi beş yıldır.

  1. a) Kıdem tazminatı.
  2. b) İş sözleşmesinin bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat.
  3. c) Kötü niyet tazminatı.
  4. d) İş sözleşmesinin eşit davranma ilkesine uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat.”

YENİ İŞ ARAMA İZNİ

yeni iş arama izni belirsiz süreli iş sözleşmelerinde işçi be işverenin sözleşmenin feshinden önce durumu karşı tarafa bildirme yükümlülükleri var. Bildirim feshinden amaç işçinin bu süre içinde yeni bir iş, işverenin yeni bir işçi bulmasını sağlamaktır. Bu düzenlemenin yapılmasının bir nedeni de işçiye yeni iş arama iznin verilmesini sağlamaktır.Yeni iş arama izninin amacı işçinin ihbar süresi sonunda eski işinden ayrılmasıyla birlikte yeni bir işe kısa sürede başlamasının sağlanması ve işçilerin geçici bir süre de olsa çalışma hayatının dışında kalmalarını önlemektir.

yeni iş arama izni iş kanununa göre bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini, iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde 2 saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak i arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evveli günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır. Yeni iş arama izninin verilmesi için feshin işveren ya da işçi tarafından yapılması önem arz etmez. İşveren her iki halde de işçiye yeni iş arama izni vermesi gerekmektedir. İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücreti işçiye öder. İşveren, iş arama izni sırasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı ödemek zorundadır.

 

YENİ İŞ ARAMA İZNİ GÜNDE KAÇ SAAT

yeni iş arama izni günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır. İşçi ile işveren sözleşmeyle iki saatin üzerinde bir süre de kararlaştırabilirler.

Kanunda iki saatlik iznin iş saatleri içinde hangi zamana rastlayacağı belirtilmemiştir. Bu durumda kural olarak işveren yönetim hakkına dayanarak işgünü içinde izin kullanma zamanı işveren tarafında belirlenecektir. İşçi, işverenin haberi olmadan ve yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde saptanan iş saatleri dışında kendiliğinden iş arama iznini kullanma yoluna gidemez. Aksi takdirde, işveren işçinin devamsızlığı nedeniyle iş akdini haklı nedenle feshedebilir. Bu durumda işçi herhangi bir kıdem ve ihbar tazminatı alamaz.

 

İZNİN KULLANDIRILMAMASI 

İşçi, yeni iş arama izni esnasında çalışmaz ise iş arama izin süresine ait ücret, hiçbir kesinti yapılmadan işçiye ödenir. İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder. Örneğin, günlük 50 TL çalışma ücreti alan bir işçiye yeni iş aram a izni bir gün eksik verilmiş ve bu izin verilmeyen gün işçi çalıştırılmışsa, 3x50=150 TL günlük iş arama ücreti alması gerekir. Böylelikle, çalışma borcunun bulunmadığı bir sürede izin vermeyerek işçiyi çalıştıran işveren, caydırıcı olması düşünülerek sert bir yaptırımla karşı karşıya bırakılmıştır.

Yenin iş arama izninin işveren tarafından kullandırılmaması, işçi için haklı bir feshi nedeni oluşturur.

 

Sorunu Sor





Adınız Soyadınız *
Your Email address
Mesaj Konusu
Telefon Numarası *
Mesaj Detayı *

* ile işaretlenmiş alanlar zorunludur