İşçi Derneği
Mimarhayrettin Mh. Bostan Sk. No:6/42, Beyazıt-Fatih,İstanbul
İşçi Derneği Danışma Hattı: 0 850 255 0 250
P.tesi-C.tesi: 08:30 - 20:00

İŞ KAZASI NEDİR?

iş kazası ve iş kazası sonucunda sağlanan haklar ancak kazanın iş kazası olması durumunda ortaya çıkmaktadır. Kazanın tamamen çalışma yaşamından doğan halini oluşturmakta olup, mesleki risklerin başında gelmektedir. İş güvenliği açısından bir olayın iş kazası olarak tanımlanabilmesi için, her şeyden önce olayın işyeri ve istihdamla bağlantılı olması gerekmektedir. Sigortalının işverenin emir ve talimatlarında bulunduğu esnada çalıştığı iş ve işin gereği dolayısıyla aniden ve dıştan meydana gelen bir etkenle onu bedence ya da ruhça zarara uğratan olay olarak tanımlanabilir.

Türkiye istatistik kurumu, araştırmalarında bir işyerinde ve ya iş esnasında meydana gelen ve bir yaralanmayla sonuçlanan tüm kazalar iş kazası olarak kabul edilmiştir. İş kaybına yol açıp açmamasına bakılmaksızın, işyerinde ve ya iş esnasında geçirilen ve bir yaralanmayla sonuçlanan tüm kazalar iş kazası olarak değerlendirilir.

İŞ KAZASI SAYILMANIN ŞARTLARI NELERDİR? 

iş kazası ve iş kazası sonucunda sağlanan haklar öncelikle kazanın iş kazası olup olmadığı incelenmelidir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 4. Maddesi 1. Fıkrasının a bendi kapsamında çalışan ( yani iş akdiyle bir işverene bağlı olarak çalışan ) sigortalının;

 

  • İşyerinde bulunduğu sırada,
  • İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla,
  • Görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
  • Emziren kadın sigortalının, ,iş mevzuatına tabi olup olmadığına bakılmaksızın yine bu mevzuatta belirtilen sürelerde çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
  • İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında,

 

  • 5510 sayılı Kanunun 4. Maddesi 1. Fıkrasının be bendi kapsamında çalışan sigortalının ( yani kimseye bağlı olmadan çalışan sigortalının) ise;
  • İş yerinde bulunduğu sırada,
  • Yürütmekte olduğu iş nedeniyle işyeri dışında,

Meydana gelen ve sigortalıyı hemen ve ya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olaydır.

 

İŞ KAZASININ BİLDİRİLMESİ  

İş kazasının bildirim süresi ve bildirimle yükümlü bulunanlar 5510 sayılı Kanun’un iş kazasının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması başlıklı 13. Maddesinde ve Ek 5. Maddesinde, bildirime ilişkin usul ise Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 35. Maddesinde düzenlenmiştir. Yapılan düzenlemeye göre;

4/1-a maddesi kapsamında sigortalı sayılanlar (yani bir işverene bağlı olarak çalışanlar) ile haklarında bu kapsamda sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler uygulanan sigortalıların iş kazası geçirmeleri halinde iş kazasının işverenleri tarafından o yer yetkili kolluk kuvvetlerine (jandarma, polis karakolu) derhal, Kuruma ise en geç kazadan sonraki ( iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde öğrenildiği tarihten itibaren ) üç işgünü içinde bildirilmesi gerekir.

 

4/1-b maddesi kapsamındaki sigortalıların iş kazasına uğramaları halinde olayın, kendilerince Kuruma kazanın meydana geldiği tarihten itibaren bir ayı geçmemek üzere geçirilen kaza ile ilgili rahatsızlığın bildirimde bulunmaya engel teşkil etmediği günden sonraki üç iş günü içinde bildirilmesi gerekir. Ayrıca 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda, işyerlerinde iş kazasının sağlık hizmeti sunucuları tarafından olayın intikal ettiği tarihten itibaren on gn içinde, Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirileceği hüküm altına alınmıştır.

 

İŞ KAZASININ SÜRESİ İÇİNDE BİLDİRİLMEMESİ 

iş kazası ve iş kazası sonucunda sağlanan haklar için öncelikle iş kazasının bildirilmesi gerekir.İş kazasının, 5510 sayılı Kanun’un 4. Maddesinin 1. Fıkrasının a bendinde bahsedilen sigortalının (yani bir işverenin yanında çalışanın)  işverenin tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ce Sosyal Güvenlik Kurumuna da en geç kazadan sonraki 3 işgünü içinde işveren tarafından kuruma bildirilmemesi halinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilir.

5510 sayılı Kanun’un 4 maddesinin 1 fıkrasının b bendin kapsamındaki ( yani bir işveren yanında değil kendi işinde çalışanlar) sigortalı olanları iş kazası geçirmeleri ve iş kazasının kendisi tarafından bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra 3 işgünü içinde kuruma bildirilmesi gerekir. Bildirilmediği taktirde bildirim tarihine kadar geçen süre için yapılacak geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez. Bildirim tarihinden sonraki sürelere ait geçici iş göremezlik ödeneği ödenir.

 

İş Kazası Halinde Sağlanan Haklar Nelerdir 

iş kazası ve iş kazası sonucunda sağlanan haklar nelerdir sorusuna en doğru cevap 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre, iş kazası ve meslek hallerinde sağlanacak yardımlar/haklar şunlardır:

  • Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi
  • Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması
  • İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine, gelir bağlanması
  • Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi
  • İş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesi

GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ

iş kazası ve iş kazası sonucunda sağlanan haklar arasından ilki Geçici iş göremezlik ödeneği, iş kazası, meslek hastalığı ve analık hallerinde sigortalılara çalışamadıkları sürelerde bu sigorta kollarından sağlanan bir yardımdır. Bu kanundan 4/1-a ve 4/1-b maddesi kapsamında sigortalı sayılan ve bu sigorta kollarına tabi olan hizmet akdine tabi çalışan, kendi ad ve hesabına bağımsız çalışan ve bu kapsamda değerlendirilen sigortalılar yararlanabilmektedir.

5510 sayılı Kanun’un 4/1-c maddesi kapsamında sigortalı sayılan kamu görevlileri, anılan Kanun’un 4. Maddesinin altıncı fıkrası uyarınca kısa vadeli sigorta kollarına tabi olmadıkları için, bu yardımdan yararlanamamaktalar. 2925 sayılı Kanun’un yürürlükte bulunan hükümlerine göre sağlanan yardımlar arasında geçici iş göremezlik ödeneği yer almadığı için, tarım işçilerine de bu ödenek verilmemektedir.

 

GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİNİN HESAPLANMASI

İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde verilecek ödeneklerin ve ya bağlanacak gelirlerin hesabına esas tutulacak günlük kazancın ne şekilde hesaplanacağı hususu 5510 sayılı Kanun’un 17. Maddesinde düzenlenmiştir.

Geçici iş göremezlik ödeneklerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç; iş kazasının ve ya doğumunun olduğu tarihten, meslek hastalığı ve ya hastalık halinde ise iş göremezliğin başladığı tarihten önceki 12 aydaki son 3 ay içinde 80.  Maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlar toplamının, bu kazançlara esas prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır.

 

GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİNİN ÖDENMESİ

4/1-a ve 4/1-b kapsamındaki sigortalıların geçici İş göremezlik ödeneği ödemelerinin PTT şubelerinden ödenmesine ilişkin protokol SGK ile PTT arasında imzalanmıştır. 18.01.2008 tarihinden itibaren bu ödemelerin sigortalılarımızca T.C Kimlik Numaraları üzerinden herhangi bir PTT Bank şubesinden alınmasına yönelik çalışmalar tamamlanmıştır. Protokol kapsamında sigortalılar geçici iş göremezlik ödenekleri PTT Bank şubeleri tarafından ödenmektedir.

 

GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİKTEN YARARLANMA SÜRESİ

İş kazası ve ya meslek hastalığı nedeniyle geçici iş göremez duruma düşen kapsama dahil sigortalılardan 4/1-a ve 5. Madde kapsamındaki sigortalılara, tedavi gördükleri (ayaktan ve yatarak) ve istirahat süresince geçici iş göremezliğin ilk gününden itibaren her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilmektedir.

4/1-b maddesi kapsamındaki sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği ise, yatarak tedavi gördükleri sürede ve gördükleri bu tedavi nedeniyle istirahatli oldukları sürede verilmektedir.

 

SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ

iş kazası ve iş kazası sonucunda sağlanan haklar nelerdir sorusuna ikinci cevap Sürekli iş göremezlik geliri, iş kazası ve ya meslek hastalığı soncu meslekte kazanma gücünü belli oranın üzerinde kaybeden sigortalılara kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlardandır.

Sürekli iş göremezlik, iş kazası ve ya meslek hastalığı soncunda sigortalıların uğradıkları hastalık ve engellilik nedeniyle meslekte kazanma güçlerini en az %10 kaybetmeleri durumudur. Bu nedenle, sigortalılara iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kolundan sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için, geçirdikleri iş kazası ve ya tutuldukları meslek hastalığı sonucundan meslekte kazanma güçlerini en az %10 kaybetmiş olmaları gerekiyor.

Sürekli iş göremezliğin kısmi ve tam iş göremezlik olmak üçere iki türü bulunmaktadır. Kısmi iş göremezlik meslekte kazanma gücü %10-%99,99aralığında, tam iş göremezlik ise %100 oranında kaybedilmiş olmaktadır. Meslekte kazanma gücü kaybının %10’un altında olması halinde, sürekli iş göremezlik söz konusu olmamaktadır.

Sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için, sigortalının çalıştığı işten ayrılması, iş yerini kapatması ve ya devretmesi gerekmemektedir. Aynı şekilde sürekli iş göremezlik geliri almakta olan sigortalının, yeniden çalışmaya başlaması bağlanan gelirin kesilmesini gerektirmemektedir.

Sürekli iş göremezlikte sigortalıya 5510 sayılı kanunun 17ç maddesine göre hesaplanan aylık kazancının %70’i oranında gelir bağlanır.Sürekli kısmi iş göremezlikte sigortalıya bağlanacak gelir, tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanarak bunun iş göremezlik derecesi oranındaki tutarı kendisine ödenir

 

ÖLÜM GELİRİ

iş kazası ve iş kazası sonucunda sağlanan haklar nelerdir sorusunun cevapları arasında Ölüm geliri yer alır. Ölüm geliri, iş kazası ve ya meslek hastalığı sonucu ölen kapsama dâhil sigortalılara ya da sürekli iş göremezlik geliri almakta iken ölenlerin geride kalan hak sahiplerine, iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklardandır. Bu hak, hizmet akdine tabi çalışan sigortalılar ve kendi ad ve hesabına bağımsız çalışan sigortalılar ile bu statüde değerlendirilen sigortalıların hak sahiplerine tanınmıştır.

Ölüm gelirinden yararlanabilmek için, sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı, yaş haddi gibi koşullar aranmamaktadır. Sigortalının iş kazası ve ya meslek hastalığı sonucu ya da sürekli iş göremezlik geliri almakta iken ölmesi yeterlidir.

İş kazası ve ya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının kusurluluk durumu, hak sahiplerini olumsuz etkilememektedir.

 

EVLENME ÖDENEĞİ

Sosyal korumanın bir gereği olarak, ulusal sosyal güvenlik sistemimizde de, emeklilere ve hak sahiplerine yapılan sosyal sigorta yardımları yanında, evlenme, ölüm gibi belli olaylara bağlı olarak bir defalık yapılan sosyal yardımlar da yer almaktadır.

Evlenme ödeneği evlenmeleri nedeniyle almakta oldukları ölüm geliri ve ya aylığı kesilen kız çocuklarına, evlenmeleri sırasında yapacakları harcamalara katkı sağlamak amacıyla talepte bulunmaları halinde kısa vadeli ve ya uzun vadeli sigorta kollarından yapılan bir sosyal sigorta yardımıdır. Bu nedenle evlenme ödeneği halk arasında çeyiz parası olarak ifade edilmektedir.

Evlenmeleri ve talepte bulunmaları halinde almakta oldukları aylık ve ya gelirlerinin iki yıllık tutarı bir defaya mahsus olmak üzere evlenme ödeneği olarak peşin ödenir.Evlenme ödeneği alan hak sahibinin aylığının kesildiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde yeniden hak sahibi olması halinde, iki yıllık sürenin sonunca kadar gelir ve ya aylık bağlanmaz.

 

CENAZE ÖDENEĞİ

iş kazası ve iş kazası sonucunda sağlanan haklar nelerdir sorusunun cevapları arasında cenaze ödeneği de yer alır.Sosyal korumanın bir gereği olarak, ulusal sosyal güvenlik sistemimizde de emeklilere ve hak sahiplerine yapılan uzun süreli sosyal sigorta yardımları yanında, evlenme, ölüm gibi belli olaylara bağlı olarak bir defalık yapılan sosyal yardımlar de yer almaktadır.

İş kazası ve ya meslek hastalığı sonucu ve ya sürekli iş göremezlik gelir, malullük, vazife malullüğü ve ya yaşlılık aylığı almakta iken ve ya kendisi için en az 360 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası prim bildirilmiş olup da ölen sigortalının hak sahiplerine ödenir.Cenaze ödeneği, sırasıyla; sigortalının eşine, yoksa çocuklarına, o da yoksa ana babasına, o da yoksa kardeşlerine verilir.

 

Sorunu Sor





Adınız Soyadınız *
Your Email address
Mesaj Konusu
Telefon Numarası *
Mesaj Detayı *

* ile işaretlenmiş alanlar zorunludur