İşçi Derneği
Mimarhayrettin Mh. Bostan Sk. No:6/42, Beyazıt-Fatih,İstanbul
İşçi Derneği Danışma Hattı: 0 850 255 0 250

 

DİNLENME SÜRELERİ

hafta tatili ve diğer dinlenmeler Sosyal devlet anlayışı içinde tüm çalışanların ve bu arada işçilerin sağlığının korunması ve işgücünün yenilenmesi düşüncesiyle dinleme hakkı ülkemizde de anayasal güvence altına alınmıştır. Anayasanın 50. Maddesinin 3. Ve 4. Fıkralarına göre dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir. Anayasada dinlenme hakkı genel ve soyut bir kuralla güvence altına alınmış, ayrıntılı düzenlemenin yapılması ise yasa koyucuya bırakılmıştır.

 

ARA DİNLEMESİ

Günlük çalışma süresinin içinde işçilere dinlemeleri ve yemek, içmek gibi ihtiyaçlarını giderebilmeleri için ara dinlenmesinin verilmesi zorunludur.

Yasada ara dinlemelerinin süresi günlük çalışma sürelerine göre belirlenmiştir.

  • Dört saat veya daha kısa süreli işlerde on beş dakika,
  • Dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar süreli işlerden yarım saat,
  • Yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat ara dinlenmesi verilir.

Bu dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir. Ancak iklim, mevsim, o yerdeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak toplu iş sözleşmeleri veya iş akitleri ile bu süreler aralı olarak kullandırılabilir.Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Ancak sözleşmelerle ara dinlemelerinin çalışma süresinden sayılacağı kabul edilir.

 

HAFTA TATİLİ NEDİR?

İş kanunun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme (hafta tatil) verilir. Bu nedenle hafta tatili bölünerek kullanılmaz.

 Yargıtay 9. Hukuk Dairesine göre “Hafta tatili izni kesintisiz en az 24 saattir. Bunun altında bir süre haftalık izin verilmesi durumunda, usulüne uygun şekilde hafta tatili izni kullanıldığından söz edilemez. Ayrıca hafta tatili bölünerek kullanılamaz. Buna göre hafta tatilinin 24 saatten az olarak kullandırılması halinde hafta tatili hiç kullandırılmamış sayılır.

hafta tatili İşçilerin yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz olarak verilecek en az yirmi dört saatlik hafta tatilinin başlangıç ve bitiş zamanı, gece yarısından başlayarak bunu izleyen gece yarısına kadar geçen 24 saatlik süredir. Ancak, gece ve gündüz sürekli faaliyet gösterilen ve postalar halinde işçi çalıştırılan işyerlerinde, işçiye kesintisiz yirmi dört saat dinlenme saplanmış olması koşuluyla hafta tatili günü gece yarısından başka bir saatte başlatılabilir.

HAFTA TATİLİNE HAK KAZANMANIN ŞARTLARI NELERDİR?

1.     İŞ KANUNUNA TABİ OLMAK

hafta tatili ücretinden yararlanabilmenin ilk şartı, iş kanunu kapsamında olmaktır. Borçlar kanununun alanı içinde olanlar ve iş yasasının dışında olanlar hafta tatili hakkından yararlanamazlar.

HAFTA TATİLİNDEN ÖNCEKİ GÜNLER ÇALIŞMIŞ OLMAK

hafta tatili den önceki günlerinde iş kanununu 63. Maddesinde belirlene iş günlerinde çalışmış olmaktır. Kanun, koruyucu yapısı içinde fiilen çalışılmayan bazı halleri çalışılmış kabul etmektedir.

Yargıtay’a göre, aksi kararlaştırılmamışsa ücretli hafta tatiline hak kazanmak için haftanın en az beş günü kır beş saatlik haftalık çalışma yapılmış olmalıdır. Bunun altında bir süre haftalık izin verilmesi durumunda, usulüne uygun şekilde hafta tatili izni kullanıldığından söz edilemez

HAFTA TATİLİ ÜCRETİ

İş kanununun da çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir. Yani işçinin tatil günü ücreti çalıştığı günlere göre bir güne düşen ücrettir.Hafta tatili ücreti işçinin çıplak ücretidir. Eğer işçi saat ücreti ile çalışıyorsa, tatil günü ücreti saat ücretinin yedi buçuk katıdır.

Parça başına, akort, götürü ve ya yüzde usulü ile çalışan işçilerin tatil günü ücreti, ödeme döneminde kazandığı ücretin aynı süre içinde çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır. İşyerinde bir zorlayıcı neden ortaya çıktığında, işverence bu zorlayıcı nedenle çalışamayan işçiye bu süre içinde bir haftaya kadar her gün yarım ücret ödeneceği kabul edilmiştir. Bu ücret işçilere hafta tatili günü için de ödenecektir.

Hafta tatiline ilişkin olarak işçilere tanınan hakların nisbi emredici nitelikte olduğu yani sözleşmelerle işçi lehine hüküm getirilebileceği iş kanununca kabul edilmiştir.

İŞÇİNİN HAFTA TATİLİNDE ÇALIŞTIRILMASI

işçinin hafta tatilinde çalıştırılması İş sağlığının korunması ve işgücünün yenilenmesi amacıyla bu tatilin verilmesi Anayasanın 50.  Maddesinden kaynaklanan bir zorunluluktur.

işçinin hafta tatilinde çalıştırılması  önemli bir konu Ancak Anayasa ve iş yasasının açık hükmüne rağmen uygulamada birçok işyerinde yasaya aykırı olarak hafta tatilinde de işçilerin çalıştırıldığı görülmektedir. Hatta bu durum toplu iş sözleşmelerinde hafta tatilinde çalışan işçilere zamlı ücret ödeneceğine ilişkin hükümler konmaktadır. Yargıtay’a göre tatilden önceki günlerde yasada öngörülen süre kadar çalışmış olan işçinin hafta tatilinde de çalıştırılması halinde, bunun fazla çalışma olarak kabul etmiştir.

işçinin hafta tatilinde çalıştırılması konusunda işçinin hafta tatilinden önceki çalışmalarının toplamı 45 saat ise, hafta tatil günü için çalışmadan yasa gereği almaya hak kazandığı bir gündelik tutarındaki ücretine, hafta tatilindeki fiilen çalışması nedeniyle fazla çalışmaya giren yüzde elli zamlı ücret yani işçinin 1,5 gündeliği daha eklenecektir. Yani hafta tatilinde çalışan işçiye o gün için 2,5 gündelik ödenir. Yani günlüğü 100 TL olan işçiye tatil günü için 100 TL, tatil gününde çalıştığı için ve bu çalışmanın süresiyle 45 saat aşıldığı için 150 olmak üzere toplam 250 TL ödenir. Eğer çalışma süresi aşılmıyorsa tatil günü için 100 TL ve tatil günü çalıştığı için 100 TL olmak üzere, toplamda 200 TL ödenir.

HAFTA TATİLİ ÇALIŞMASININ İSPATI

işçinin hafta tatilinde çalıştırılması  konusunda iddiada bulunanişçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır. Bordroda hafta tatilinde çalışma bölümünün boş olması ya da bordronun imza taşımaması halinde işçi hafta tatilinde çalışma yaptığını her türlü delille ispat edebilir.

Yargıtay bir kararında “ dosya içine sunulan bordrolarda hafta tatili sütunu bulunmuş olup, tahakkuku da vardır. Bu bordrolar davacı tarafından da imzalanmıştır. Buna göre ihtirazı kayıt konulmaksızın bordroların işçi tarafından imzalanması halinde daha fazla mesai yapıldığı iddiasıyla işçinin alacak talebinde bulunması olanağı yoktur.Hafta tatili çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkış gösteren belgeler,  işyeri iç yazışmaları, delil niteliğindedir.

işçinin hafta tatilinde çalıştırılması  bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonca gidilmesi gerekir.İmzalı ücret bordrolarında hafta tatilinde çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa işçi tarafından daha hafta da hafta tatilinde çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin hafta tatili alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazı kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla haftada çalışma yaptığının ispatı her türlü delille yapılabilir.

Yargıtay çeşitli kararlarında genel müdür, bölge müdürü, mağaza müdürü, sah müdürü ve müfettişin hafta tatili çalışma ücreti isteyemeyeceğine karar vermiştir.Hafta tatilinde çalışmanın yazılı delil ya da tanıkla ispatı imkân dâhilindedir. İşçinin dinlettiği tanıkların davacı ile aynı dönemlerde çalışmış olmaları gerekir.

HAFTA TATİLİ ÜCRETİNİN ÖDENMEMESİ HALİNDE İDARİ CEZA

işçinin hafta tatilinde çalıştırılması ve ücretinin ödenmemesi ile ilgili olarak iş yasasında açık bir idari para cezası belirlenmiştir. Hafta tatili ücreti işçinin normal ücreti içinde yer almaktadır. Hafta tatili ücretinin ödenmemesi durumunda her işçi için ve her ay için 125,00 TL idari para cezası uygulanmaktadır. Hafta tatilinde izin verilmeyip çalışma yaptırılması durumunda ise, işçinin çalışması fazla çalışmayı meydana getireceğinden, bu durumda her işçi için 220,00 TL idari para cezası uygulanır.

HAFTA TATİLİ ÜCRETİNDE ZAMANAŞIMI SÜRESİ

Hafta tatili ücreti, ücret niteliğinde olduğundan ücrete tabi zamanaşımına tabidir.İş kanununa göre ücret alacaklarında zamanaşımı süresi alacağın doğduğu tarihten itibaren beş yıllık süreye tabidir. İşçinin devamlı surette çalışması halinde dahi zamanaşımı, alacağın doğduğu tarihten başlar. Bu durumda ücret alacağı, dava tarihinden geriye doğru beş yıldan önceki ücret alacakları zamanaşımına uğramış olur. Söz konusu beş yıllık zamanaşımı süresi ücret ekleri içinde geçerlidir.

Yargıtay zamanaşımını dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık süre olarak kabul etmekte ve bunun doğal sonucu ise; hizmet akdi henüz devam ederken bile hafta tatili ücreti hakkında zamanaşımının işleyeceği olmaktadır.

HAFTA TATİLİ ÜCRETİNE UYGULANACAK FAİZ

Hafta tatili ücretinin zamanında ödenmemesi durumunda, bunun ödenmesinde geciken süre için borçlunun temerrüde düştüğü ve temerrüt faizi ödenmesi gerektiği söylenebilir. Yani hafta tatili ücretinin doğduğu an değil, ihtar ve yada alacak davasıyla işverenin temerrüde düşürüldüğü anda faiz işlemeye başlar.

Hafta tatili ücretine uygulanacak gecikme faizi, hafta tatili alacağının ücret eki alacağı niteliğinde olduğu kabul edildiğinden mevduata uygulanan en yüksek faizdir.Hafta tatili ücreti Türk parasıyla ödenecekse faizde Türk parası mevduata uygulanan faiz olur. Fakat dövizle ödenmesi gereken hallerdeyse aksine bir anlaşma yoksa uygulanacak faizi Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranıdır.

Sorunu Sor





Adınız Soyadınız *
Your Email address
Mesaj Konusu
Telefon Numarası *
Mesaj Detayı *

* ile işaretlenmiş alanlar zorunludur