İşçi Derneği
Mimarhayrettin Mh. Bostan Sk. No:6/42, Beyazıt-Fatih,İstanbul
İşçi Derneği Danışma Hattı: 0 850 255 0 250

KIDEM TAZMİNATI HESAPLAMADA DİKKATE ALINACAK ÖDEMELER

Ücret: kıdem tazminatı hesaplamada dikkate alınacak ödemeler arasında ilki ücret üzerinden yapılan parça başı, akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama ücrettir. Son bir yılda işçi ücretine zam yapıldığı takdir de zam yapılan tarih ile işçinin işten ayrıldığı tarih arasındaki ortalama aylık ücret kıdeme esas ücrettir

İkramiyeler: İkramiyenin kaynağı bir kanun veya sözleşme ise kıdem tazminatı hesabında dikkate alınacaktır. İşveren hiçbir yasal veya sözleşmeden doğan yükümlülüğü olmadığı halde işçileri ödüllendirmek, çalışmalarını teşvik etmek için bazı ikramiyeler ödemişse, bu ödemelerin süreklilik kazanıp kazanmadığı önem taşımaktadır. Sürekli ödenen bir ikramiyeyse kıdem tazminatı hesabına dâhil edilecektir.

Jestiyon İkramiyesi: Sürekli nitelik taşıyan jestiyon ikramiyesi kıdem tazminatının hesaplanmasında ücrete dahil edilir.

İlave Tediyeler:  6772 sayılı İlave Tediye Kanunu ile öngörülen ve süreklilik niteliği taşıdığından Yasa ve sözleşmedeki sınırlar içinde kıdem tazminatının hesabına katılır.

Bahşişler: Otel, lokanta, eğlence yerleri ve benzeri yerler ile içki verilen ve hemen orada yenilip içilmesi için çeşitli yiyecek satan yerlerden “yüzde” usulünün uygulandığı müesseselerden işveren tarafından servis karşılığı veya başka isimlerle müşterilerin hesap pusulalarına yüzde eklenerek veya ayrı şekillerde alına paralarla kendi isteği ile müşteri tarafından işverene bırakılan yahut da onun kontrolü altında bir araya toplanan paraları işveren işyerinde çalışan tüm işçilere eksiksiz olarak ödemek zorundadır. Bu işyerinde yüzdelerin dışında müşterilerce ödenen paralar asıl ücret niteliğindedir.

Yemek Yardımı:  Nakdi olarak yapılan yemek yardımı kıdem tazminatı hesabına dahil edilir. Asıl ücrete para ile ölçülmesi mümkün ayni menfaatlerde eklendiğinden, işçiye ayni olarak verilen yemeğin ise değeri hesaplanarak kıdem tazminatına dahil edilir.

Gıda veya Erzak Yardımı: Yapılan gıda yardımının parasal değeri kıdem tazminatına dahil edilir.

Konut Yardımı: Konut yardımı kıdem tazminatı hesabına dahil edilir. Nakdi olarak yapılan konut yardımının bir güne isabet eden miktarı bulunarak, asıl ücrete eklenir. Eğer işçi, işverence kiralanan konutta kira ödemeden oturuyorsa, konutun emsal kira bedelinin dikkate alınması gerekir.

Vasıta Ücreti: Hesaplamada vasıta ücreti adı altındaki ödemelerde fiili çalışma günleri için söz konusu olan ve o ay içinde verilen vasıta ücretinin bir günlük tutarının toplam 30 güne bölünmesi gerekir.

Giyecek Yardımı: İşveren tarafından işçiye bir sosyal yardım olarak verileceği öngörülen elbiselik kumaş, palto ve  giyeceklerin para olarak karşılıkları kıdem tazminatına dahil edilir.

Ayakkabı Parası: Ayni veya nakdi ödenmesine bakılmaksızın kıdem tazminatına dahil edilir.

Yakacak Yardımı: Süreklilik arzeden ayni veya nakdi yakacak yardımı kıdem tazminatına dahil edilir.

Çocuk Yardımı: Aylık çocuk yardımının kıdem tazminatına yansımasında, çocuk adedine göre oluşan toplam miktarın bir ayı oluşturan gün sayısı olan 30’a bölünmesi gerekir.

Aile Yardımı: Aile yardımı asıl ücretin eki olarak kabul edilmektedir. Kıdem tazminatına dahil edilir.

KIDEM SÜRESİNİN HESAPLANMASI

kıdem süresinin hesaplanması konusunda öncelikle kıdem tazminatının ödenmesinde bir yıllık kıdem süresinin hangi süreleri kapsadığı uygulamada karışıklıklara neden olmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 120. Maddesi hükmüne göre yürürlükte bırakılan 1475 sayılı yasanın 14. Maddesinde kıdem tazminatına hak kazanabilmek için işçinin işverene ait işyerinde en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Kıdem tazminatına hak kazanma noktasında en az bir yıllık çalışma yönünde yasal koşul, İş Kanunu sisteminde emredici hüküm vardır.

İşçinin işyerinde fiilen çalışmaya başladığı tarih en az bir yıllık sürenin başlangıcıdır. Tarafların iş ilişkisi kurulması yönünde varmış oldukları ön anlaşma bu süreyi başlatmaz. İş sözleşmesinin imza tarihi yerine, filen iş ilişkisinin kurulduğu tarih, tazminatına hak kazanma ve hesap yönünden dikkate alınması gereken süreyi başlatacaktır. İşçinin çıraklık ilişkisinde geçen süreler de kıdem tazminatına esas alınacak süre yönünden değerlendirilemeyecektir. Buna karşın deneme süresi, kıdem süresine eklenir.

İşçinin kıdem hakkı bakımından aranan en az bir yıllık süre, derhal fesihlerde feshin bildirildiği anda sona erer. Feshin bildirimi muhataba ulaştığı anda sonuçlarını doğurur.

İşçinin işyerinde çalıştığı sırada almış olduğu istirahat raporlarının kıdem süresine eklenir. İşçinin bir defada aldığı ve 6 haftayı aşan süredeki istirahat raporu kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmayacağı, yargıtayca kabul edilmiştir. İşçinin iş akdinin askıda olduğu süreler de, kıdem süresinden sayılmamalıdır.

kıdem süresinin hesaplanması esnasında Tutukluluk ve hükümlülükte geçen süreler de kıdem tazminatına esas sürede dikkate alınmaz.

 

KIDEM TAZMİNATI TAVANI

kıdem süresinin hesaplanması sonrasında kıdem tazminatı tavan tutarı göz önünde bulundurulur.vKıdem tazminatı tavanı tutarı 2018 yılında yüzde 5.6 zamlanarak 5001.76 liraya yükseldi. Bu rakam 1 Ocak – 30 Haziran arasında geçerli olacaktır.

Kıdem Tazminatı Tavanı; Devlet Memurları Kanuna tabi en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi üzerinde olamaz.

KIDEM TAZMİNATI HESAPLAMA

kıdem tazminatı hesaplama yapılırken İşçinin kıdeminin her yılı için, son aldığı brüt ve giydirilmiş 30 günlük ücret ödenecektir. Yıldan artan aylar ve günler için de aynı oranda ödeme yapılır. Kanun’da ki 30 günlük ücret tutarı bireysel veya toplu iş sözleşmesi ile arttırılabilir. Bu hüküm uyarınca kıdem tazminatının, işçinin örneğin 40 günlük ücreti üzerinden ödeneceği kararlaştırılabilir.

kıdem tazminatı hesaplama sı için önce işçinin bir günlük ücreti belirlenecek, bu ücret önce otuzla daha sonra da işçinin kıdem yılı ile çarpılacak ve bir yıldan artan süreler için de orantılı şekilde ödeme yapılacaktır.

kıdem tazminatı hesaplama yapılırken işçinin son ücreti üzerinden hesaplanır. Bu ücret brüt ücrettir. O halde kıdem tazminatı işçinin fiilen eline geçen ücret üzerinden değil, sigorta primi, vergi, sendika aidatı gibi kesintiler yapılmaksızın gerçekleşen son brüt ücret üzerinden hesaplanır.

Parça başı, akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama ücret kıdem tazminatına esas kabul edilir. Eğer son bir yılda zam yapılmışsa tazminata esas ücret, işçinin işten ayrılma tarihi ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır. Tavan veya kıdem tazminatının üst sınırı Başbakanlık Müsteşarının bir yıl için alacağı emekli ikramiyesi miktarı kadardır.

İşçi bir holdinge bağlı değişik şirketlerde çalışmakta ise işçinin kıdem tazminatının tavanının nasıl hesaplanacağının belirlenmesi gerekir. Yargıtay, bir holdinge bağlı altı şirkette muhasebe işleri yürüten bir muhasebe müdürünün kıdem tazminatının altı şirketten aldığı ücretlerin toplamı üzerinden tavan sınırı gözetilmek suretiyle ödenmesi gerektiği sonucuna varmıştır.

 

KIDEM TAZMİNATINDA ZAMANAŞIMI

Kıdem tazminatı 5 yıllık zamanaşımına tabidir.  Yüksek Mahkeme işçinin kıdeminin aynı işverene ait işyerinde fasılalı olarak yaptığı çalışmaların birleştirilerek hesaplanması halinde önceki dönem çalışmasının zamanaşımına uğramayacağını, zamanaşımının işyerindeki son çalışmanın bitimi tarihinden itibaren işlemeye başlayacağını isabetli olarak hükme bağlamıştır. Kanundaki zamanaşımı süreleri tarafların iradeleriyle değiştirilemez. Sözleşmeden doğan alacakların zamanaşımı süreleri alacağın muaccel olduğu tarihten başlar.

KIDEM TAZMİNATINDA UYGULANACAK FAİZ 

Kıdem tazminatı, kanunen doğduğu anda muaccel olup, ödenmesi gerekir.  Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi sebebiyle açılacak davanın sonunda hâkim gecikme süresi için ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesinde hükmeder. Zamanında ödenmeyen kıdem tazminatına ilişkin faiz temerrüt veya dava tarihinden değil iş akdinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Yargıtay kıdem tazminatının taksitler halinde ve son taksitin de dava tarihinden önce ödendiğini, faiz konusunda kaydi itirazda bulunulmadığına göre gecikme faizi istenemeyeceğine hükmettiği görülmektedir. Kıdem tazminatı, ihtirazi kayıt dermeyan edilmeksizin kabul edilmiş ise, faiz talep edilemez. Ancak, işlemiş faizleri talep hakkının saklı tutulduğu önceden beyan edilmiş veya halin icabından anlaşılıyorsa faiz talep edilebilir.

KIDEM TAZMİNATININ ÖDENME ŞEKLİ

 

Kıdem tazminatının bir kerede ve nakit olarak ödenmesi esas olmakla birlikte uygulamada işverenlerce değişik ödeme şekilleri konusunda işçilere tekliflerin yapıldığı gözlenmektedir.Kıdem tazminatı bazı nedenlerden dolayı ödenmesi gereken zamanda ödenmemekte veya ödenememektedir. Böyle durumlarda işverenler kıdem tazminatını taksitler halinde işçiye ödemek istemektedirler. Kıdem tazminatının işveren tarafından taksitler halinde ödenmesi ancak işçinin rızası olduğu takdirde gerçekleşebilmektedir. Yargıtay da kararlarında işçinin taksitli ödemeyi kabul etmiş olma şartını aradığını görmekteyiz.

 

Kıdem tazminatının taksitle ödenmesini kabul eden işçi, gecikme faizi hakkını saklı tutmadığı takdirde, sonradan bunu işverenden isteyemez. Yargıtay bir kararında, Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi halinde bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğine karar vermiştir.  Faizin başlangıcının fesih tarihi olduğu, kıdem tazminatının ödenmekle feri hak olan faiz hakkının da son bulacağı, ancak kıdem tazminatının kısmen ödenmiş olması durumunda son taksit ödeninceye kadar faiz hakkının saklı tutulabileceği kabul etmiştir.  Kıdem tazminatının taksitler halinde ödenmesini kabul eden işçinin bu konuda iradesinin fesada uğratıldığını ileri sürüp kanıtlamadığı sürece faiz hakkından vazgeçmiş sayılacağına karar vermiştir.

 

Sorunu Sor

Adınız Soyadınız *
Your Email address
Mesaj Konusu
Telefon Numarası *
Mesaj Detayı *

* ile işaretlenmiş alanlar zorunludur